Botanisk portrett · Ætihvönn · 4:5
Fljótleg yfirsýn
ÆttApiaceae — sveipjurtir
Nýttir hlutarrót, fræ, blöð
Uppskerarót: sept–okt · fræ: ágúst
Búsvæðigil, árbakkar, snjódældir
Íslensk lækningajurt
Ætihvönn
Angelica archangelica L.
✓ HeimildarakiðHver lína ber heimild sína
YfirfariðSkráin lesin yfir af grasafræðingi
Verkun
MeltingarstyrkjandiBeisk og ilmandi rót örvar meltingarsafa og matarlyst.[1, 4]
VindeyðandiIlmolíur draga úr uppþembu og krampa í meltingarvegi.[4]
SlímlosandiHefð fyrir notkun við kvefi og hósta; seyði af rót og fræjum.[2, 3]
HlýjandiÍ hefðbundinni orkufræði talin hlý og þurr — gefin við kulda og slappleika.[2]
Hefðbundin notkun á Íslandi
Ætihvönn var verslunarvara á miðöldum og er nefnd í Grágás. Rótin var etin fersk og geymd í súru, notuð gegn kvefi og til að styrkja meltingu. Seyði af rót og fræjum var algengt húsráð fram á 20. öld. [2, 5]
Efnafræði
angelicinfúranókúmarínrót
imperatorinfúranókúmarínrót · fræ
β-phellandreneeinterpenilmolía
ostholkúmarínrót
Varúð
Ljósnæmi. Fúranókúmarín geta valdið ljósnæmisviðbrögðum í húð, einkum af ferskum safa. [3]
Meðganga. Ekki ráðlögð á meðgöngu í lækningaskömmtum. [4]
Greining. Sveipjurtir eiga eitraðar tvífara — fullvissa um greiningu er skilyrði söfnunar.
Engar lækningafullyrðingar. Varúð og milliverkanir eru birtar eins og þær eru skráðar, með heimildum.
Heimildir
- Rauðskinna jurtaskrá: Angelica archangelica — sourced safety, v3.
- Björn Halldórsson, Grasnytjar, 1783.
- EMA/HMPC assessment report on Angelica archangelica L., radix.
- ESCOP Monographs, 2. útg. — Angelicae radix.
- Ágúst H. Bjarnason, Íslensk flóra með litmyndum.